تبلیغات
فوریت های پزشکی ایلام _1387 (مركز 115 ایوان_ 1389) - ادم حاد ریه
تاریخ : چهارشنبه 15 آبان 1392 | 11:02 ق.ظ | نویسنده : alijan mahmoodi

ادم حاد ریه    

(pulmonary edema)

ادم حاد ریه اختلالی است که در آن مقداری مایع بطور غیرعادی در ریه ها (فضای بین بافتی و آئورتها)تجمع می یابد . این اختلال نشان دهنده آسیب شدید عملکرد بطن چپ میباشد و بعنوان یک اورژانس پزشکی است.

اتیولوژی:

ادم ریه مرحله نهایی پرخونی ریوی است که معمولا” ناشی از نارسایی شدید بطن چپ میباشد.پرخونی ریه زمانی ایجاد میشود که خون ورودی از بطن راست به ریه ها بیش از مقدار خونی است که بطن چپ می تواند بپذیرد وتخلیه نماید.عدم تعادل مختصر بین جریان ورودی خون از سمت راست قلب و جریان خروجی خون از سمت چپ قلب ممکن است پیامدهای وخیمی بدنبال داشته باشد، بعنوان مثال اگر بطن راست فقط یک قطره خون بیش از بطن چپ پمپاژ کند در مدت ۳ ساعت حجم خون ریه حدود ۵۰۰ ml افزایش می یابد.

 

علل شایع:

بیماریهای قلبی (مانند MI، بیماریهای هیپرتانسیو قلب، دریچه ای، میوپاتیک) که سبب نارسایی قلب میشوند.

علل شایع ادم ریوی هستند.در این بین صدمه به عضله قلب و نارسایی آن بدنبال MI شایعترین و مهمترین علت میباشد.همچنین ادم ریوی ممکن است بدنبال تنفس گازهای تحریک کننده، مصرف زیاد از حد یا سریع پلاسما، آلبومین،خون کامل و مایعات داخل وریدی و یا بدنبال مسمومیت با مواد مخدر و باربیتوراتها باشد.

 

پاتوفیزیولوژی:

در نارسایی قلب برون ده قلبی کاهش می یابد، این امر سبب افزایش فشار در دهلیز چپ میشود.در نتیجه فشار در وریدها و مویرگهای ریوی افزایش می یابد.وقتی که فشار مویرگی ریوی (فشار هیدروستاتیک) از فشار داخل عروقی بیشتر شود مایع سرم (ترانسودا) از عروق به داخل فضای بین بافتی و سپس به آلوئولها ، برونشیول ها و برونش ها وارد شده و ادم ریه ایجاد میشود.

 

 

علائم:

حمله ادم حاد ریه معمولا” در هنگام شب و چند ساعت بعد از دراز کشیدن ایجاد میشود.وضعیت درازکش سببافزایش بازگشت وریدی خون به قلب و جذب مایع ادم از پاها میشود.

علائم در ابتدا بصورت بیقراری ، ترس و اضطراب میباشد.با پیشرفت ادم ریه، بیمار دچار تنگی نفس شدید، ارتوپنه (تنگی نفس در هر وضعیت بجز در حالت نشسته)، رنگ پریدگی، تاکیکاردی، تاکی پنه، تعریق، سرفه همراه با مقادیر زیادی خلط کف آلود و حاوی رگه های خونی، کوتاهی نفس شدید، گاهی همراه خس خس و تنفس سریع همراه با قل قل و سیانوز میشود. (سرفه: ممکن است در ابتدا بدون خلط باشد)

 

داده های آزمایشگاهی:

در مراحل اولیه، اندازه گیری گاز خون شریانی (ABG) نشان دهنده کاهش PaO2 و PaCO2 میباشد بعدا” همراه با نارسایی تنفسی پیشرونده (افزایش CO2) ، هیپرکاپنه همراه با اسیدی پیشرونده دیده میشود.

CXR توزیع مجدد عروق ریوی و کدورت منتشر از زمینه ریه همراه با نمای “پروانه” در ناحیه اطراف ناف را نشان می دهد.

 

عوامل تشدید کننده بیماری:

سن بالای ۶۰ سال، استرس، حمله قلبی اخیر، فشارخون بالا یا هر نوع بیماری قلبی، چاقی، استعمال دخانیات، خستگی کار زیاد

 

تشخیص:

بوسیله علائم بالینی ناشی از احتقان ریوی به راحتی قابل تشخیص است.یک روش مهم و دقیق برای تشخیص ،اندازه گیری PCWP بوسیله کاتتر شریان ریوی یا کاتتر سوان گانز میباشد.

 (Pulmonary Capillary Wedge Pressure)PCWP: فشار وج مویرگ ریوی

همیشه در تشخیص افتراقی ادم حاد ریه با منشأ قلبی، آسم برونکیال را بایستی درنظر داشت.

 

پیشگیری:

درصورت وجود هرگونه بیماری قلبی، اقدام فوری جهت درمان به منظور پیشگیری از تشدید علائم نارسایی قلبی ضروری است.

 

درمان:

درمان ادم حاد ریه باید خیلی سریع و اورژانسی انجام شود زیرا در غیر اینصورت بیمار در اثر خفگی و هیپوکسمی فوت می کند.

بطور کلی درمان شامل کاهش نمک رژیم غذایی ، ترک استعمال دخانیات، حفظ وزن در حد مطلوب، استراحت کافی و تجویز داروهای مربوطه میباشد.

اهداف درمان ادم حاد ریه شامل ایجاد آرامش جسمی و روانی، بهبود تبادلات گازی برای تشخیص هیپوکسمی،کاهش حجم خون در گردش ، کاهش بازگشت وریدی و بهبود عملکرد قلبی- عروقی است.

درمان بصورت زیر انجام میشود:

۱- وضعیت بیمار: استفاده از وضعیت صحیح بدنی به کم کردن بازگشت خون وریدی کمک می کند.بیمار راست روی  لبه تخت بنشیند و پاها را از کنار تخت به پایین آویزان کند.این وضعیت فورا” بازگشت وریدی را کم می کند (کاهش پره لود) و برون ده بطن راست و پرخونی ریه ها را کاهش می دهد.اگر بیمار نتواند بنشیند و پاهای خود را آویزان کند وی را در وضعیت نشسته یا نیمه نشسته در بستر قرار می دهیم تا بتواند راحتتر نفس بکشد.

۲- تجویز اکسیژن: اکسیژن با غلظت کافی برای رفع هیپوکسمی و تنگی نفس تجویز میشود.بهتر

است حدود۱۰- ۸ لیتر اکسیژن در دقیقه با ماسک (با غلظت حدود ۶۰- ۴۰% ) به بیمار تجویز شود.کنترل اکسیژناسیونبا اندازه گیری ABG و پالس اکسیمتر انجام شود.هدف رساندن فشار اکسیژن خون شریانی به حدود ۶۰mmHg یا بیشتر میباشد.در صورت ادامه هیپوکسمی و تشدید آن برای بیمار لوله گذاری داخل تراشه انجام میشود.بیمار به دستگاه تهویه مکانیکی با فشار مثبت متصل شده و اکسیژن با غلظت ۱۰۰% به بیمار داده میشود.تهویه با فشار مثبت سبب کم شدن بازگشت وریدی شده و از طرف دیگر سبب رانده شدن اکسیژن با فشار بیشتر به طرف آلوئول ریه میشود که این فشار بالا در آلوئول های ریه سبب جلوگیری از ورود مایع سرم از مویرگ ریوی به آلوئولها میشود.همچنین مایع را از آلوئول ها به مویرگ های ریوی می راند.

فشار مثبت در انتهای بازدم (PEEP) در کم کردن بازگشت وریدی ، پایین آوردن فشار مویرگی ریه و بهبود اکسیژناسیون مؤثر است.

موقع استفاده از دستگاه تهویه با فشار مثبت باید توجه شود که بیمار دچار شوک نباشد زیرا باعث کاهش بازگشت وریدی شده و شوک را تشدید می کند.

۳- دیورتیک: برای کاستن از اضافه حجم خون در گردش وتجمع مایعات در ریه ها استفاده میشود فورزماید به مقدار ۴۰- ۱۰۰ mg از راه IV تزریق میشود.علاوه بر اثر دیورتیک، سبب اتساع وریدها و کاهش بازگشت خون وریدی به قلب میشود که این اثر قبل از اثر دیورتیک آن ایجاد میشود (معمولا” اتساع وریدها در ۵ دقیقه اول و اثر دیورز حدود ۳۰ دقیقه بعد ایجاد میشود) باتوجه به مکانیسم اثر این دارو، تنگی نفس به سرعت رفع شده و پرخونی ریه کاهش می یابد.

بدلیل حجم زیاد ادرار بعد از تجویز دیورتیکها، استفاده از کاتتر ادراری ماندنی لازم میباشد.باید مراقب کاهش فشارخون، تاکیکاردی و کاهش برون ده ادراری باشیم که از نشانه های شوک میباشد.سطح الکترولیتها (خصوصا” Na و K) مرتب کنترل شود.

۴- مورفین: این دارو سبب کاهش اضطراب بیمار، تسکین درد، رفع تاکیکاردی، کاهش بازگشت وریدی به قلب وکاهش نیاز اکسیژن بدن میشود.مورفین ۵- ۱۰ mg از راه IV تجویز میشود.چون دپرسیون تنفسی معمولا” ۱۰ دقیقه پس از تجویز IV آن ایجاد میشود لذا دوز بعدی نباید زودتر از ۱۰ دقیقه تجویز شود.آنتی دوت مورفین بنام نالوکسان استفاده میشود.

 

نکته: باید توجه داشت که در موارد هیپرتانسیون، شوک کاردیوژنیک، COPD و CVA از مورفین استفاده نمیشود.

۵- افزایش دهنده های قدرت انقباضی قلب: برای بالا بردن قدرت ضربان های قلب داروهایی مانند دیژیتال، دوپامین ، دوبوتامین برای افزایش قدرت انقباضی عضله قلب و در نتیجه افزایش برون ده بطن چپ استفاده میشوند.

افزایش برون ده قلبی سبب تشدید دیورز و کاهش فشار دیاستولیک قلب میشود.به این ترتیب فشار مویرگی ریه ونشت مایع به داخل آلوئول ها کاهش می یابد.

 

نکته: تجویز دیژیتال در بیماران مبتلا به MI حاد با احتیاط زیاد انجام گیرد زیرا سبب افزایش نیاز میوکارد بهاکسیژن میشود.

۶- گشاد کننده های عروقی: این داروها با گشاد کردن عروق سیستمیک سبب کاهش پره لود و افترلود میشوند.کاهش پره لود سبب کاهش بازگشت وریدی و در نتیجه کاهش برون ده بطن راست و احتقان ریوی میشود.

نیتروگلیسرین زیرزبانی و داخل وریدی برای این منظور استفاده میشود.

۷

- آمینوفیلین: داروی گشاد کننده برونش (برونکودیلاتور) میباشد که سبب رفع برونکواسپاسم در جریان ادم حاد ریه میشود.این دارو تا اندازه ای سبب افزایش قدرت انقباضی عضله قلب و برون ده قلبی و در نتیجه افزایش ادرار میشود.

نکته: باید توجه شود که تجویز آمینوفیلین بدنبال MI حاد با احتیاط انجام گیرد زیرا احتمال بروز آریتمی های بطنی را زیاد می کند.

۸- اقدامات دارویی دیگر: مانند آنتی بیوتیک ها (چنانچه ادم ریه در اثر عفونت بروز یافته باشد و داروهایی نظیر مسدود کننده های گیرنده بتا، مهار کننده های آنزیم مبدل آنژیوتانسین و مسدود کننده های کانال کلسیم به منظور کاستن بار کاری قلب

۹- حمایت روانی: ترس و اضطراب بسیار شدید از خصوصیات اصلی ادم حاد ریه میباشد.این حالات سبب تشدید و به خطر افتادن حال بیمار میشود.بیمار احساس مرگ ناگهانی می کند.پرستار نباید وی را تنها گذارد، بیشتر با او باشد و اقدامات درمانی را برای او شرح دهد.

۱۰- اقدامات دیگر: در مواردی که اقدامات درمانی ذکر شده قبلی مؤثر نباشد در برخی موارد از دو اقدام درمانی دیگر شامل بستن تورنیکت چرخشی و فلبوتومی (قصد خون) بعنوان روش کمکی استفاده میشود.البته با کشف داروهای مدر جدید بندرت از این دو روش استفاده میشود.

الف- بستن تورنیکت چرخشی:

یکی از روش های کم کردن بازگشت وریدی میباشد.استفاده از تورنیکت در اندام ها سبب کاهش بازگشت وریدی،پره لود و برون ده بطن راست میشود.

بستن تورنیکت میتواند سبب عارضه خطرناک ترومبوآمبولی شود.

مراقبت پرستاری در موقع استفاده از تورنیکت چرخشی:

رنگ پوست چک شود.BP در ابتدا و سپس هرچند دقیقه چک شود محل نبض محیطی اندامها علامتگذاری شود.

روی حوله کوچکی در بالاترین قسمت سه اندام بسته میشود.در هر زمان یکی از اندامها باید آزاد باشد نبض شریانی نباید قطع شود به اندامی که IV وصل میباشد تورنیکت نباید بسته شود هر ۱۵ دقیقه یک تورنیکت را باز کرده و آنرا به اندام آزاد قبلی می بندیم و جریان خون در هر اندام ۴۵ دقیقه مسدود و ۱۵ دقیقه باز است.همیشه در جهت عقربه ساعت باشد.روی کاغذ ترسیم شود تا سایر پرسنل در جریان کار باشند . در انتها پس از رفع علائم بیمار تورنیکت ها را یکی یکی و به فواصل هر ۱۵ دقیقه برمی داریم.برداشتن تمام آنها با هم سبب افزایش ناگهانی حجم و برگشت ادم ریه میشود.بعد از برداشتن تورنیکت، اندام از نظر گرمی، رنگ و نبض بررسی شود.

ب- فلبوتومی (فصد خون) : اگر بیمار به درمان های قلبی جواب ندهد خارج کردن ۲۵۰ – ۵۰۰ ml خون از وریدهای محیطی میتواند در کاهش بازگشت خون وریدی به قلب مفید باشد اگر ادم ریه بدنبال دریافت بیش از حد خون و مایعات داخل وریدی باشد فلبوتومی خیلی مؤثر است. درصورت وجود شوک و کلاپس عروقی این روش انجام نمی گیرد.

 

عواقب مورد انتظار:

در بیشتر موارد علائم با درمان قابل کنترل است.درمان ادم ریه معمولا” با بهبود قابل توجه و مؤثر همراه است.

با این حال بیماری قلبی زمینه ای ایجاد کننده ادم ریه نیازمند درمان مادام العمر خواهد بود.

 

فعالیت:

در زمان ابتلا به این بیماری تا پایدار شدن وضعیت بیماری در بستر استراحت نمایید.پس از درمان فعالیت در زمان ابتلا به این بیماری های طبیعی خود را بتدریج از سر بگیرید.

 

عوارض احتمالی:

مرگ درصورت تأخیر در درمان یا ناموفق بودن درمان. اشتباه گرفتن این وضعیت با آسم که منجر به درمان

نامناسب خواهد بود.

رژیم غذایی : رژیم کم نمک و کم چربی



  • پست بای
  • قالب بلاگفا
  • ضایعات